Niezwykłe odkrycie z północnego Mazowsza

poniedziałek, 03 czerwca 2019 13:32

W roku 2018 dokonano jednego z największych odkryć w historii polskiej archeologii. Odkrycia dokonano na silnie zniszczonym stanowisku archeologicznym, na którym odkryto grób, którego zarówno konstrukcja, jak i wyposażenie, pozwalają na zaliczenie go do grupy grobów książęcych typu lubieszewskiego. Warto tutaj podkreślić, że jest to pierwsze tego typu znalezisko położone na wschód od Wisły. Badania wykopaliskowe prowadzone były przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, a finansowane ze środków UW oraz Mazowieckiego Konserwatora Zabytków. Na wyposażenie grobu składały się: cztery rogi do picia, w tym dwa z przedstawieniami głów byków, fragmenty dwóch brązowych naczyń, brązowa ostroga ze srebrną inkrustacją, a także złoty pierścień. Unikatowe bogactwo wyposażenia pozwala na porównanie opisywanego zespołu grobowego z najważniejszymi obiektami tego typu w Lubieszewie (pow. gryficki) czy Łęgu Piekarskim (pow. turecki). Niestety, grobowiec ten został wyrabowany w czasach nowożytnych, zapewne w XX wieku, dlatego możemy jedynie przypuszczać jak bogate było jego pierwotne wyposażenie.

Kolejnym zaskoczeniem było odkrycie grobu szkieletowego z najsłabiej rozpoznanego okresu starożytności – wędrówek ludów. Odkryty grób szkieletowy zawierał brązową sprzączkę do pasa, zapinkę oraz kolię szklanych paciorków. Co ciekawe w spągu obiektu zachowała się drewniana kłoda. Ponadto, na stanowisku zadokumentowano 30 innych obiektów archeologicznych, przede wszystkim grobów ciałopalnych kultury przeworskiej. Badania archeologiczne prowadzone były również na osadzie sąsiadującej z nekropolą. Cały jej obszar został szczegółowo przebadany przy pomocy wykrywaczy metali. W projekcie tym brała udział ekipa poszukiwaczy, którzy połączyli swoją pasję z profesjonalnymi badaniami wykopaliskowymi. Dzięki tej współpracy na stanowisku zadokumentowano ponad 100 artefaktów, w tym ponad 30 denarów rzymskich. Tym samym opisywane stanowisko, już po pierwszym sezonie badań, stało się jednym z najbogatszych stanowisk archeologicznych na terenie Polski.

Fot.:
Zdjęcia terenowe A. Szela
Zdjęcia zabytków J. Strobin

Andrzej Szela
Instytut Archeologii UW

 

Starożytne klosze, starożytne chaty i okruchy średniowiecza w Grodzisku Mazowieckim

poniedziałek, 18 lutego 2019 14:55

W maju ubiegłego roku zakończyły się badania wykopaliskowe na terenie jednego ze stanowisk archeologicznych w Grodzisku Mazowieckim. Prace badawcze trwały od września do grudnia 2017 r. oraz od kwietnia do końca maja 2018 r. Badania wykazały obecność licznych wkopów współczesnych związanych z wybieraniem piasku na obszarze stanowiska archeologicznego. Podobnie jak długoletnia orka wkopy te doprowadziły do częściowej degradacji zabytku. Mimo to, archeolodzy natrafili na bardzo liczne obiekty i nawarstwienia kulturowe potwierdzając tym samym ogromną wartość poznawczą stanowiska.

W trakcie obu sezonów wykopalisk archeolodzy odkryli około 4974 obiekty, wśród których wyróżniono około 180 grobów (zarówno kloszowych jak i jamowych) przypisywanych ludności tzw. kultury grobów kloszowych, obiekty o charakterze osadniczym tzw. kultury przeworskiej, w tym kamienny bruk (zalegający na starszych nawarstwieniach kulturowych) czy pozostałości chat i wapiennika oraz relikty osadnictwa z okresu wczesnego średniowiecza. W wyniku eksploracji pozyskano dużą ilość materiału zabytkowego, na który składają się fragmenty naczyń glinianych oraz całe naczynia i klosze, fragmenty kości ludzkich, przedmioty metalowe np. fragmenty ozdób, igła z brązu (pochodzące zarówno z pochówków jak i z obszaru określonego jako osadniczy), ale także gliniane przęśliki, fragmenty kości zwierzęcych, fragmenty polepy, krzemienie, żarno, kościane szydło czy wykonany z kości grzebień. Materiał osteologiczny został poddany wstępnej analizie antropologicznej. Na jej podstawie stwierdzono, że pochówki należały do dorosłych osobników płci męskiej i żeńskiej, ale też do dzieci. Na części materiału kostnego zaobserwowano wtopione fragmenty metalu (brąz, miedź). Jednym z najbardziej interesujących obiektów archeologicznych był grób z obstawą kamienną oraz dnem wyłożonym kamieniami. Oprócz szczątków ludzkich w postaci rozdrobnionych przepalonych kości w grobie natrafiono na zachowany w całości podwójny zestaw naczyń glinianych – dwie urny oraz dwie misy z małym czerpakiem. Poza obiektami o charakterze funeralnym (pochówki) oraz reliktów chat archeolodzy natrafili na 3 studnie. Jedna z nich była wykonana z wydrążonego pnia drzewa, do stabilizacji którego użyto drewnianych pali. Druga z eksplorowanych studni została wykonana z desek o trójkątnym przekroju w technice zrębowej. Obiekt interpretowany jako trzecia studnia zlokalizowany jest pomiędzy linią światłowodu i gazu, co uniemożliwiło jego pełną eksplorację. Na podstawie wyników ww. prac archeologicznych badacze ustalili północną granicę stanowiska archeologicznego.

fot. Andrzej Jaskuła

Przygotowała:
Aleksandra Orłowska
starszy inspektor ds. Zabytków Archeologicznych
WUOZ

 

NN z Puszczy Kampinoskiej

poniedziałek, 21 stycznia 2019 12:45

Na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego zlokalizowane jest grodzisko z XIII wieku. „Zamczysko” – pod taką nazwą znany jest ten zabytek – składa się z dwóch pierścieni wałów, dwóch fos oraz majdanu (centralnej wypłaszczonej części grodziska otoczonej wałem). Badania sondażowe przeprowadzone w 2017 roku na terenie grodziska potwierdziły obecność drewnianej konstrukcji wałów.

Tym razem jednak skoncentrujemy się na czasach nam bliższych. Niewielu wie, że na drugim pierścieniu wałów zlokalizowany jest symboliczny grób NN, który zginał w 1944 roku w Puszczy Kampinoskiej. Powstaniec? Partyzant? Żołnierz AK? Czy grób miał charakter wyłącznie symboliczny?

13.11.2018 r. archeolodzy z Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej przeprowadzili badania archeologiczne mające na celu ekshumację osoby pochowanej na terenie średniowiecznego grodziska. W trakcie eksploracji kolejnych warstw natrafiono najpierw na zarys jamy grobowej, następnie na fragmenty drewna, w końcu na szczątki ludzkie. Jak się okazało przekazy o ekshumacji przeprowadzonej w tym miejscu w latach 50ych lub 70ych minionego stulecia minęły się z prawdą. Kości były ułożone w drewnianej skrzyni i zasypane. Szczególną uwagę zwracał brak części kończyn dolnych od kolan w dół oraz dłoni. Na wysokości dolnej partii prawej kości udowej zalegały czerwone okrągłe paciorki i metalowy krzyżyk (przypuszczalnie różaniec). Po analizie antropologicznej ustalono, że szczątki należały do młodego mężczyzny, który najprawdopodobniej zginął od kuli. Dolna część nóg oraz dłonie zostały mu odcięte. Po zadokumentowaniu szczątków in situ (w miejscu) wydobyto je w celu zapewnienia powtórnego pochówku w mogile wojennej na jednym z lokalnych cmentarzy.

Nadmieńmy, że w trakcie badań natrafiono na drobne pozostałości dwóch pierwszych krzyży upamiętniających zmarłego (łącznie istniały 3 krzyże), gwoździe od skrzyni, w której pochowano mężczyznę oraz jeden fragment ceramiki średniowiecznej. Grób nie naruszył struktur grodziska.

Przygotowała:
Aleksandra Orłowska
starszy inspektor ds. Zabytków Archeologicznych
WUOZ

 

Strona 1 z 15

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g