Dworzec Centralny wpisany do rejestru zabytków

piątek, 26 lipca 2019 15:19

Podjąłem decyzję o wpisie do rejestru zabytków Dworca Warszawa-Centralna, zlokalizowanego w Warszawie przy Al. Jerozolimskich 54, z uwagi na jego wartości artystyczne, historyczne i naukowe.

Projektowany od 1946 roku, a zrealizowany dopiero w pierwszej połowie lat 70., Dworzec Warszawa-Centralna stanowił uwieńczenie osiągnięć Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka na polu architektury kolejowej i zarazem jedno z największych osiągnięć tej dziedziny w powojennej Polsce. W chwili powstania dworzec był bez wątpienia jednym z najnowocześniejszych nie tylko w kraju, ale też w tej części Europy.

Od ogłoszenia konkursu architektonicznego w 1946 roku do ostatecznej decyzji o budowie dworca podjętej w sierpniu 1972 roku minęło około 25 lat, a zrealizowany projekt stanowił wynikową całej serii poprzedzających go wersji znanych z rysunków i makiet. Na czele zespołu projektowego stał Arseniusz Romanowicz, konstrukcję opracowali Bohdan Koy i Roman Dug, natomiast za rozwiązania plastyczne i wystrój wnętrz odpowiadał zespół pod kierunkiem Andrzeja Pańkowskiego w ramach Pracowni Sztuk Plastycznych. Generalnym wykonawcą było Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych współpracujące z 26 podwykonawcami.

Budowę rozpoczęto 1 września 1972 roku. Uroczyste otwarcie z udziałem najwyższych władz PRL, w obecności Leonida Breżniewa, nastąpiło 5 grudnia 1975 roku. Planowana wizyta przywódcy ZSRR podczas VII zjazdu PZPR zdeterminowała skrócony cykl realizacyjny inwestycji tj. 1100 dni, ustalony uchwałą Rady Ministrów z 9 lutego 1973 roku. Budowa stała się tym samym wielkim wyzwaniem organizacyjno-technicznym.

Najbardziej charakterystyczny element dworca, część naziemna, otrzymała formę ogromnej wiaty na dwóch szeregach żelbetowych słupów. Wiata kryła dwustronnie przeszklony pawilon, stanowiący konstrukcyjnie i kompozycyjnie jednoprzestrzenną halę. 28 betonowych słupów wychodzących z poziomu torowisk wyposażono w charakterystyczne głowice niosące dźwigary zadaszenia. Całość posadowiono na wyniesionej na wysokość 2 metrów nad poziom ulic części cokołowej, co przydało bryle ekspresji.

Do szeregu udogodnień i nowinek technologicznych należały m. in. szeroko zastosowane schody i chodniki ruchome, dźwigi towarowo-osobowe, automatycznie otwierane drzwi wejściowe na halę główną z zastosowaniem czujników wagi (od strony ul. Złotej, Emilii Plater i Al. Jerozolimskich) oraz niefunkcjonujące już doświetlenie krawędzi peronu w czasie wjazdu i postoju pociągu. Inne drobne innowacje obejmowały np. automaty informacyjne dla podróżnych czy zestaw odbiorników TV. Wiele nowoczesnych rozwiązań, jak np. system klimatyzacji hali, nie sprawdziło się w warunkach socjalistycznego państwa m.in. z uwagi na zachodnie licencje i wysokie koszty eksploatacyjne.

Okazała bryła, w intencji Romanowicza zrealizowana jako megawiata o ekspresyjnie wygiętym, skrzydlatym zadaszeniu, prezentuje wysokie walory architektoniczne. Atrakcyjność obiektu w wymiarze estetycznym wynika z plastycznego opracowania poszczególnych przestrzeni dworca. Stworzona przez zespół Pańkowskiego koncepcja wystroju wnętrz oparta na grze surowych faktur z powierzchniami polerowanego kamienia i z ekspresyjną teksturą żwirobetonu, bazowała na solidnych materiałach wykończeniowych. Dworzec Centralny doceniony za swą koncepcję estetyczną i funkcjonalną zdobył tytuł Mister Warszawy 1975 roku, a z czasem awansował do roli architektonicznej ikony współtworzącej wizerunek Warszawy lat 70.

Rozmach i przyspieszony proces realizacji w ramach tzw. „zadania 1100 dni” oraz nasycenie obiektu nowoczesnymi rozwiązaniami technologicznymi stanowiło o propagandowym wymiarze inwestycji, a sam wizerunek dworca który zyskał miano „najnowocześniejszego w Europie”, został rozpowszechniony w kulturze popularnej, w produkcjach telewizyjnych i filmowych. Dworzec Centralny jest historycznym dokumentem realiów socjalistycznego państwa oraz odzwierciedleniem modernizacyjnych i symbolicznych dążeń ówczesnych władz, obok takich sztandarowych zamierzeń dekady jak budowa Trasy Łazienkowskiej, czy odbudowa Zamku Królewskiego.

Mimo przekształceń i interwencji projektowych, zintensyfikowanych w przeciągu ostatniego dwudziestopięciolecia, należy stwierdzić, że budynek zachował walory wynikające z pierwotnej koncepcji architektonicznej, przestrzennej i stylistycznej, będącej interdyscyplinarnym dziełem zespołu twórców i inżynierów. Zarówno system korytarzy podziemnych z elementami komunikacji pionowej, jak i hale peronowa i kasowa zachowały zasadniczo podstawowe walory przestrzenne, a zmiany i uzupełnienia wprowadzono w większości z poszanowaniem pierwotnych założeń, jako zabiegi modernizacyjne, harmonizujące z zachowaną substancją i określoną pierwotnym projektem późnomodernistyczną estetyką.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

prof. dr hab. Jakub Lewicki
Mazowiecki Wojewódzki
Konserwator Zabytków

 

Oświadczenie w sprawie murali „Foton” i „Jubiler” na kamienicy przy ul. Targowej 15

piątek, 19 lipca 2019 18:00

W dniu 19.07.2019 roku odbyła się kontrola prawidłowości procedowania wniosków dot. murali przy ul. Targowej 15 oraz kontrola zgodności przeprowadzonych przez inwestora prac z zakresem i warunkami określonymi w pozwoleniu Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Kontrola wykazała uchybienia po obydwu stronach postępowania, dlatego mając na uwadze interes społeczny, podjęte zostały natychmiastowe działania mające na celu przywrócenie zamalowanych murali.

Przedstawiciel inwestora złożył jednoznaczną pisemną deklarację o wycofaniu się z realizacji planowanego przedsięwzięcia oraz o dołożeniu wszelkich starań do przywrócenia murali „Foton” i „Jubiler” (Pobierz).

Zapewniamy, że w stosunku do osób, które dopuściły się uchybień ze strony urzędu zostaną wyciągnięte konsekwencje. Będziemy na bieżąco informować o dalszych działaniach MWKZ.


Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
prof. dr hab. Jakub Lewicki

 

Oświadczenie w sprawie murali „Foton” i „Jubiler” na kamienicy przy ul. Targowej

piątek, 19 lipca 2019 08:42

W związku z usunięciem murali na szczytowych ścianach kamienic przy ul. Targowej informuję, że podejmę konsekwencje wobec osób, które wydały decyzję zezwalającą na usunięcie murali. Dzisiaj zostanie przeprowadzona kontrola sprawdzająca wszystkie dotychczasowe działania w tej sprawie. Będę też wszystkimi dostępnymi mi narzędziami prawnymi dążył do przywrócenia usuniętych murali. Murale te były ważną częścią tożsamości miasta. Do czasu opublikowania wyników kontroli, co stanie się niezwłocznie, proszę o wstrzymanie się z dalszymi komentarzami w tej sprawie.


prof. dr hab. Jakub Lewicki
Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków

 

Strona 3 z 294

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g