Kamienica przy ul. Krochmalnej 46 w Warszawie w rejestrze zabytków

poniedziałek, 19 listopada 2018 15:06

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków - Jakub Lewicki - wpisał do rejestru zabytków nieruchomych kamienicę przy ul. Krochmalnej 46 w Warszawie.

Budynek powstał jako kamienica czynszowa Chaima Gerkowicza (Herkowicza) vel Herkowitza w latach 1911-1912. W latach 1912-1918 stanowił własność Abrama Kamińskiego, a w okresie późniejszym współwłasność zmieniających się z biegiem czasu udziałowców. Kamienica zlokalizowana jest we wschodniej części dzielnicy Wola, w północnej pierzei ulicy Krochmalnej. Przed wojną ulica zagospodarowana była gęstą zabudową mieszkalną w układzie pierzejowym, która w znacznym stopniu uległa zniszczeniu w trakcie działań wojennych. Obecnie kamienica pod numerem 46 stanowi jeden z ostatnich przedwojennych obiektów na całej ulicy. Budynek od zachodu posiada wspólną ścianę szczytową z kamienicą przy ul. Żelaznej 66, której częścią była kiedyś kamienica o adresie Krochmalna 46 A (własność kupca Nisanela Welke Gurewicza, właściciela domu handlowego przy ul. Jasnej), natomiast ściana szczytowa budynku od strony wschodniej przed wojną sąsiadowała z kamienica o adresie Krochmalna 44, której właścicielem ok. 1930 r. był szewc Krasny z ul. Senatorskiej. Naprzeciwko, w kamienicy przy ul. Żelaznej 64, znajdywało się także kino „Cristal”, znane w latach trzydziestych jako „Akron”. W pobliżu mieszkał też słynny pisarz noblista Izaak Beshevin Singer, który życie na Krochmalnej opisał w powieści „Dwór”. Od listopada 1940 r. posesja znajdowała się na terenie tzw. małego getta. Podczas Powstania Warszawskiego, dnia 4 sierpnia, silny niemiecki nalot zburzył znaczną część ulicy, w tym częściowo przedmiotową kamienicę, która utraciła dach oraz zwieńczenie (prawdopodobnie mansardowe), które nie zostało odtworzone podczas odbudowy przeprowadzonej po 1958 r.

Budynek posiada niewątpliwe wartości historyczne, artystyczne i naukowe. Przede wszystkim stanowi ostatni relikt zabudowy mieszkaniowej na terenie ulicy Krochmalnej pochodzący sprzed I wojny światowej oraz posiadający czytelne cechy budownictwa czynszowego charakterystycznego dla przełomu XIX i XX w. Ponadto obiekt, wraz z sąsiednimi kamienicami przy ul. Żelaznej 64 i 66, stanowi cenną grupę zabudowy mieszkaniowej, która przetrwała zniszczenia wojenne oraz wciąż posiada znaczny walor autentyzmu, zarówno w warstwie formalnej jak i materiałowej. Budynek posiada także walory naukowe jako przedmiot badań budownictwa mieszkaniowego na terenie Woli. Dzieje tego obiektu oraz związanych z nim osób umożliwiają rekonstrukcję przemian obyczajowych oraz przestrzennych dawnej Warszawy oraz historii społeczności żydowskiej na terenie stolicy. Historia kamienicy wiąże się również z dramatycznymi wydarzeniami II wojny światowej, w tym epizodami związanymi z gettem warszawskim oraz działaniami powstańczymi. Kamienica posiada także samoistne walory artystyczne, na które obok artykulacji architektonicznej fasady, nadającej budynkowi indywidualny wyraz estetyczny, składają się autentyczne elementy wyposażenia (m.in. drewniane drzwi do sieni z bogatym ornamentem, zróżnicowanie zdobione, kute balustrady schodów i balkonów, uchwyty na flagi, wykusze i gzymsy, relikty drewnianej stolarki okiennej i drzwiowej). Tym samym ochrona kamienicy leży w interesie społecznym, wynikającym z potrzeby zachowania ostatnich reliktów przedwojennej zabudowy na terenie dzielnicy tworzących grupę tzw. Wolskich Ostańców, stanowiących unikatowe dziedzictwo, którego pozostałości wypierane są przez powstawanie w tym obszarze wciąż nowych inwestycji, zacierających pierwotny charakter dzielnicy.

 

Kamienica przy ul. Madalińskiego 71 w rejestrze zabytków

poniedziałek, 19 listopada 2018 15:02

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków - Jakub Lewicki - wpisał do rejestru zabytków nieruchomych kamienicę położoną w Warszawie przy ul. Madalińskiego 71.

Kamienica wybudowana została w latach 1938-39 jako dom rezydencjalno-czynszowy Vivy Braumanowej. Parcelę, na której została wzniesiona, nabył Ludwik Brauman – założyciel i dyrektor Spółki Akcyjnej „Tłocznia” – dla swojej żony Vivy. Dom powstał równocześnie z bliźniaczym budynkiem zlokalizowanym na sąsiedniej działce (budynki stanowią swoje lustrzane odbicia). Budynek był nie tylko rezydencją Vivy Braumanowej, ale także miał przynosić dochody z najmu. Taki podział funkcjonalny czytelny jest w układzie budynku. Trakt wschodni, o wyraźnie reprezentacyjnym charakterze, mieści obszerne mieszkania o luksusowym wystroju. W czasie II wojny światowej w budynku mieścił się szpital polowy. Według relacji mieszkańców w czasie wycofywania się wojsk niemieckich ze stolicy ówcześni lokatorzy przekupili żołnierzy, zapobiegając tym samym zniszczeniu obiektu. W jednym z mieszkań na marmurowej okładzinie okalającej lustro widoczne są ślady po kulach – dowód ostrzelania budynku podczas działań wojennych. Z uwagi na wyjątkową charakterystykę wystroju zarówno elewacji, jak i wnętrz oraz bardzo dobry stan zachowania oryginalnej tkanki budynek posiada niewątpliwe wartości artystyczne i naukowe. Szczególna wartość kamienicy wynika z zachowania oryginalnej formy bryły wraz z pierwotnym układem pomieszczeń, detalami wystroju wnętrz i elementami wyposażenia. Budynek należy do nurtu architektury modernistycznej o wyraźnych cechach neoklasycystycznych. Jest przykładem najwyższej klasy architektury mieszkaniowej w Warszawie okresu dwudziestolecia międzywojennego, a jego w pełni czytelna forma architektoniczna oraz rozwiązania przestrzenne i funkcjonalne dokumentują historię budownictwa mieszkaniowego na terenie Starego Mokotowa w tym właśnie okresie. Ponadto budynek charakteryzuje się elegancją formy i wystroju, uzyskaną przez połączenie prostych, funkcjonalnych rozwiązań i szlachetnych materiałów. Na walory artystyczne budynku składają się zróżnicowane motywy zdobnicze o indywidualnym wyrazie artystycznym (m.in. kanelowane pilastry z mosiężnymi głowicami, bogato zdobione balustrady balkonów, mosiężne, ozdobne balustrady parapetowe) oraz licznie zachowane elementy wyposażenia wnętrz (m.in. fornirowana stolarka drzwiowa, posadzki o zróżnicowanych wzorach, bogate sztukaterie na sufitach i ścianach w formie opasek z motywami roślinnymi i geometrycznymi, drewniane szafy wnękowe, marmurowe okładziny schodów i ścian, dekoracyjna mosiężna skrzynka na listy połączona z gablotami, marmurowe kolumny w mieszkalnej części reprezentacyjnej). Tradycyjny układ budynku połączony został ponadto z nowoczesnymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi oraz funkcjonalnymi (m. in. stropy żelbetowe, elektryczny system wzywania służby, mechanizm do podnoszenia i opuszczania krat okiennych, łazienki z pełnym wyposażeniem). Tym samym budynek posiada nie tylko walory artystyczne, ale jest też istotnym elementem rozwoju nowoczesnego budownictwa mieszkaniowego okresu międzywojennego na terenie Warszawy o wartościach naukowych.

 

Ogród pałacu Błękitnego w rejestrze zabytków

środa, 14 listopada 2018 10:42

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków - Jakub Lewicki - wpisał do rejestru zabytków nieruchomych ogród pałacu Błękitnego w Warszawie, położony na jego tyłach przy ul. Senatorskiej 35/37, na terenie działki ewidencyjnej nr 24/24 i części działki nr 4, z obrębu 50304.

Historię ogrodu pałacu Błękitnego można podzielić na cztery etapy: ogród barokowy (1725-1816), ogród krajobrazowy (od 1816), powiązanie widokowe z ogrodem Saskim (ok. 1850), włączenie do ogrodu Saskiego (1948). Teren ogrodu barokowego, o nieregularnym kształcie, rozwiązano dzieląc go na trzy części, z których zrealizowano jedynie tą sąsiadującą bezpośrednio z pałacem. Miała ona regularny pięcioboczny zarys obejmujący salon ogrodowy w formie podkowy, obramowany trejażem, z trawnikami, basenami wodnymi, rzędami lip, studnią, posągami. Zewnętrzny mur oddzielający od ogrodu Saskiego, rozczłonkowano filarami zwieńczonymi wazami; pola prawdopodobnie wypełniały malowidła.
W 1816 r. w sąsiednim ogrodzie Saskim rozpoczęto realizację koncepcji Jamesa Savage’a. Analogicznym przekształceniom, ale bez zachowania zasady kompozycji osiowej, uległ wówczas ogród pałacu Błękitnego (od 1811 r. w rękach Zamoyskich, w latach 1812-1815 całkowicie przebudowanego) i zachował charakter krajobrazowy do II wojny światowej.
Około poł. XIX w. według projektu Henryka Marconiego w ogrodzie Saskim wzniesiono na sztucznym wzgórzu wodozbiór w formie świątyni Westy w Tivoli. Umieszczono go dokładnie na głównej osi elewacji ogrodowej pałacu Błękitnego jako dominantę otwierającą perspektywę widokową poza granice ogrodu oraz wyznaczając oś widokową pałacu spinającą obie kompozycje ogrodowe.
W 1945 r. pałac wywłaszczono, odbudowano po zniszczeniach wojennych i przeznaczono na cele publiczne, a teren ogrodu włączono do ogrodu Saskiego, zacierając w tym miejscu przebieg Osi Saskiej - zburzono mur graniczny od strony ogrodu oraz wybudowane wzdłuż niego oficyny i budynki gospodarcze. W celu usprawnienia komunikacji między placem Bankowym a ogrodem Saskim, w łączniku między pałacem a oficyną wybito prostokątny otwór przejściowy zajmujący niemal całą szerokość łącznika; wytyczono aleję między nowym przejściem a skrzyżowaniem ulic Królewskiej i Marszałkowskiej. Na zachodnim skraju ogrodu wytyczono przedłużony odcinek ulicy Marszałkowskiej. Ponadto teren nieznacznie uszczuplono od wschodu, przeprowadzając alejkę prostopadłą do ulicy Senatorskiej. W części centralnej dawnego klombu zachował się starodrzew liściasty z przełomu XIX i XX w. o różnorodnych gatunkach obejmujący m.in.: kasztanowce (w przeważającej ilości) oraz jesiony, lipy, klony. Do dziś czytelne są elementy kompozycyjne charakterystyczne dla poszczególnych okresów powstawania ogrodu: niesymetryczny obrys dokumentujący obszar pierwotnej parcelacji (utrwalony niemal niezmieniony w przebiegu granic obecnej działki 24/24); reprezentacyjny charakter wynikający z powiązania obiektu z pałacem, a od strony ogrodu Saskiego czytelność granicy zasygnalizowanej wzniesieniem z wodozbiorem Marconiego. Natomiast w zakresie ogólnej koncepcji przestrzennej teren zachował charakter XIX wiecznego krajobrazowego ogrodu spacerowego.

Ogród pałacu Błękitnego posiada istotne wartości historyczne i naukowe. Teren, pełniący nieprzerwanie od prawie 300 lat swoją historyczną funkcję, pomimo, iż podlegał licznym przekształceniom stylistycznym, wciąż jest czytelnym elementem pierwotnej koncepcji planistycznej. Stanowi nieodłączną część pierwszego warszawskiego założenia pałacowo-parkowego w typie „między dziedzińcem a ogrodem”, które jest wciąż czytelne w tkance urbanistycznej miasta oraz stanowi cenny element jednej z najstarszych reprezentacyjnych części śródmieścia Warszawy. Tym samym, w zrębie swojej koncepcji, ogród stanowi jeden ze starszych reliktów zieleni komponowanej na terenie miasta. Ponadto jest on materialną pamiątką mecenatu królewskiego epoki saskiej oraz działalności wybitnych architektów i projektantów zieleni: Carla Friedricha Pöppelmanna i Jamesa Savage’a. Obiekt dokumentuje również dawne podziały funkcjonalne i przestrzenne na terenie Warszawy i jako taki wyróżnia się wyjątkową wartością historyczną. Ponadto jest to obszar o bogatych walorach naukowych, umożliwiający badanie dziejów dawnej Warszawy, przemian stylistycznych sztuki ogrodowej oraz potrzeb estetycznych minionych epok.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Strona 6 z 278

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g