Budynek dawnej Węgierskiej Ekspozytury Handlowej zabytkiem

wtorek, 05 marca 2019 16:56

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków – prof. Jakub Lewicki wpisał do rejestru zabytków budynek dawnej Węgierskiej Ekspozytury Handlowej, wzniesiony w 1972 r., wg projektu Jana Zdanowicza, położony w Warszawie, przy ul. Szwoleżerów 10 z uwagi na zachowane wartości artystyczne i naukowe. Decyzja została podpisana 22 lutego 2019 r.

Przedmiotowy budynek został wzniesiony na miejscu jednego z obiektów dawnych carskich Koszar Ułańskich. Budynek dawnej Węgierskiej Ekspozytury Handlowej wzniesiono z inicjatywy Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ambasady Republiki Węgierskiej (oficjalnie oddany do użytku w 1973 r.). Strona polska przygotowała projekt budynku, zapewniła materiały budowlane i robociznę, natomiast strona węgierska dostarczyła materiały wykończeniowe, m.in. blachę aluminiową, kamień, płytki ceramiczne. Projekt budynku wykonał architekt Jan Zdanowicz, absolwent Politechniki Warszawskiej, członek SARP, autor projektów m.in. Spółdzielczego Domu Towarowego „Feniks” oraz licznych budynków mieszkalnych na terenie Warszawy. Projekt konstrukcyjny budynku wykonali inżynierowie Grabowski i Wierzbicki. Wykończenie wnętrz zaprojektował architekt Bronisław Eibel, również absolwent Politechniki Warszawskiej, członek SARP, odznaczony Brązową i Srebrną Odznaką SARP w 1984 i 1997 r. W 1973 r. budynek otrzymał nagrodę architektoniczną „Mister Warszawy”, ogłaszaną na łamach „Życia Warszawy” i przyznawaną przez grono specjalistów najlepszym realizacjom architektonicznym w stolicy (rok wcześniej w tym samym konkursie wyróżnienie otrzymała inna realizacja Jana Zdanowicza). W 1984 r. wykonano remont budynku obejmujący renowację wnętrz (m.in. malowanie ścian, cyklinowanie parkietów) oraz częściową naprawę izolacji fundamentowej budynku, dachu i koszy rynnowych. Obiekt był użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem do początku lat dwutysięcznych, później zaprzestano jego użytkowania. W 2017 r. na mocy porozumienia między rządem polskim i węgierskim budynek przeszedł na własność strony węgierskiej. Obecnie trwają prace nad uregulowaniem stanu własności działki oraz opracowywany jest projekt kompleksowego remontu i przebudowy obiektu.

Budynek dawnej Węgierskiej Ekspozytury Handlowej stanowi jedną z najlepszych realizacji architekta Jana Zdanowicza, której wartość została uznana już w momencie powstania, poprzez przyznanie obiektowi tytułu „Mister Warszawy” 1973. Tym samym budynek należy do grona kilkudziesięciu najciekawszych realizacji architektonicznych w stolicy, docenionych na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci PRL. Obiekt wzniesiony na podstawie indywidualnego projektu, podporządkowany precyzyjnemu programowi funkcjonalnemu i utrzymany rygorystycznie w jednorodnej konwencji stylistycznej, dokumentuje jednocześnie styl obiektów użyteczności publicznej lat 70. XX w. Na wysokie walory architektoniczne nieruchomości składają się przed wszystkim oryginalny plan, bryła o addycyjnym układzie urozmaicona wewnętrznym dziedzińcem, bocznymi aneksami i nadwieszeniem górnych kondygnacji, staranna kompozycja elewacji rozczłonkowana dwubarwną kolorystyką oraz podziałami filarów, okładzin i dużych partii przeszkleń. Budynek jest nie tylko unikatowym dziełem architektury, ale również bardzo rzadkim przykładem w pełni zachowanego wystroju, pochodzącego z początku lat 70., o potwierdzonym autorstwie, a tym samym doskonałym dokumentem wzornictwa obejmującym elementy oświetlenia, meblarstwa i dekoracji wnętrz. Na uwagę zasługuje przede wszystkim hol wejściowy ze spiralną klatką schodową wyłożony czarnym sjenitem, wewnętrzny dziedziniec przykryty ażurową konstrukcją, kawiarnia we frontowej części budynku z bufetem i wbudowanymi meblami oraz winiarnia z kompletnym wystrojem czy reprezentacyjny gabinet we frontowej części budynku z własną wnęką sanitarną i balkonem.

Wartość obiektu dostrzegalna jest również w starannym podejściu do zagospodarowania jego otoczenia. Elementy wokół budynku, takie jak tarasy, podesty, chodniki, zadaszenia, klomby, zostały zaprojektowane w taki sposób, aby integrować przestrzeń wewnętrzną obiektu oraz jego otoczenie. Natomiast duże partie przeszkleń z panoramicznymi oknami zapewniały budynkowi bezpośrednie widoki na otaczającą zieleń i elementy zagospodarowania. Integralnym elementem koncepcji architektonicznej budynku jest otaczający go drzewostan wkomponowany w układ klombów, podcieni i podziałów kwaterowych.

Wskazane elementy jednocześnie posiadają walory naukowe, jako przykłady myśli architektonicznej, projektowej oraz konstrukcyjnej, cechującej epokę modernizacji kraju po 1970 r., kiedy to zmiany we władzach KC PZPR doprowadziły do krótkotrwałego, choć znacznego podniesienia stopy życiowej obywateli oraz otwarcia na wzorce płynące spoza bloku państw komunistycznych. Budynek stanowi ważne ogniwo w rozwoju stołecznej architektury, nosząc znamiona nie tylko zmian stylistycznych, ale też znacznego podniesienia standardu wykończenia i komfortu użytkowania, które zbliżało architekturę PRL do poziomu realizacji zachodnioeuropejskich. Nie bez znaczenia jest również fakt, że budynek został wzniesiony jako obiekt dyplomatyczny przeznaczony na potrzeby Ambasady Węgier, kraju stanowiącego w oficjalnej polityce ważnego partnera wymiany gospodarczej i kulturalnej. Tym samym Ekspozytura dokumentuje również ważny epizod w relacjach międzynarodowych PRL oraz stanowi pamiątkę kontaktów polsko-węgierskich na przestrzeni kilkudziesięciu lat.

W skali Warszawy obiekt należy do najwyższej próby realizacji architektonicznych pochodzących z lat 60. i 70. XX w., cechujących się oryginalną bryłą, dużymi partiami przeszkleń, użyciem starannie dobranych materiałów wykończeniowych, w tym naturalnego kamienia, ceramiki, aluminium oraz prestiżową lokalizacją. Nieruchomość została wzniesiona według indywidualnego projektu, cechującego się nowatorstwem rozwiązań funkcjonalnych oraz kompozycyjnych, tym samym wpisuje się w nurt autorskich realizacji architektonicznych o jednostkowej funkcji podporządkowanej konkretnemu użytkownikowi. Obiekt należy do grupy tak charakterystycznych obiektów jak rotunda PKO, Dom Meblowy „Emilia”, pawilon „Chemii”, „Cepelii” czy stacje linii średnicowej.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Agnieszka Żukowska
Rzecznik Prasowy
Mazowieckiego Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków

 

Mazowiecki Konserwator Zabytków w Radio dla Ciebie

wtorek, 05 marca 2019 10:49

Profesor Jakub Lewicki wziął udział w audycji red. Elżbiety Uzdańskiej Jest sprawa w Radio dla Ciebie, poświęconej zabytkowym kamienicom przy ul. Waliców w Warszawie.

Audycji można posłuchać tutaj.

Agnieszka Żukowska
Rzecznik Prasowy
Mazowieckiego Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków

 

Nowa-stara twarz Madonny z Dzieciątkiem w Radomiu

poniedziałek, 04 marca 2019 16:33

Rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z Bramy Krakowskiej w Radomiu odzyskała gotycką formę. Konserwacja była możliwa dzięki dofinansowaniu, którego kurii diecezji radomskiej udzielił Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków. Dotacja pokryła połowę poniesionych kosztów.

Najstarsze informacje o rzeźbie odnoszą się do schyłku XVIII i początku XIX wieku, kiedy rzeźba znajdowała się w Bramie Krakowskiej i stamtąd została przeniesiona, gdy brama była rozbierana w czasach wojen napoleońskich czy zaraz po nich. Chroniła od pogromu, powodzi i wojen. Gdy na początku XIX wieku bramę podobnie jak całe mury miejskie rozebrano z nakazu władz austriackich, rzeźbę przeniesiono do kościoła farnego. Umieszczono ją na zewnątrz w niszy muru kościoła od ulicy Rwańskiej. Po 1909 roku przeniesiono ją do innej niszy w narożniku budynku kościoła, również od strony północnej. Na pewno w farze była co najmniej do 1975 roku, później w kurii diecezjalnej przy ul. Malczewskiego. W ubiegłym roku MWKZ udzielił diecezji dotacji na przeprowadzenie prac renowacyjnych. Obecnie figura eksponowana jest w Muzeum Katedralnym, mieszczącym się w budynku Katedry Radomskiej w specjalnej gablocie, wewnątrz której utrzymywana jest temperatura i wilgotność powietrza.

Rzeźba została wpisana do rejestru zabytków 11 kwietnia 2017 r. z uwagi na zachowane wartości artystyczne, historyczne i naukowe. W uzasadnieniu decyzji o wpisie do rejestru zabytków konserwator wskazał, że to jeden z najcenniejszych, a zarazem nielicznych zabytków średniowiecznych, zachowanych w regionie radomskim.

Nad konserwacją rzeźby Maryi z Dzieciątkiem czuwał prof. Paweł Pencakowski, kierownik Zakładu Historii Sztuki i Teorii Konserwacji Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Datę powstania rzeźby szacuje się na lata 1360-1380. Wtedy właśnie Kazimierz Wielki funduje nowe miasto Radom i otacza murami miejskimi. Powstaje m.in. Brama Krakowska, w której ta figura była do XVIII wieku wystawiona. Zabiegi poprzedzono badaniami konserwatorskimi, które wykazały, że drewno z którego wykonana jest Matka Boska, było bardzo dobrze zachowane. Rzeźba została przemalowana trzykrotnie. Badania wykazały także, że twarz Matki Bożej została przerzeźbiona. Podobnie zmieniona została forma korony( doklejono sterczyny). W niewielkim stopniu przerzeźbiono również twarz Dzieciątka, oczy i uszy. Konserwatorzy z materiału drewnopodobnego wykonali maskę z wizerunkiem gotyckim i nałożyli ją na tę dwudziestowieczną twarz, odpowiednio maskując brzegi maski. Dzięki temu złudzenie jest idealne, a proces zmiany wizerunku odwracalny. Przywrócono też uszy Dzieciątku. Teraz po konserwacji są one duże, bo takie rzeźbiono w tamtych czasach. Konserwatorzy dokładnie przyjrzeli się strukturze rzeźby. Na podstawie wykonanego zdjęcia RTG stwierdzili, że figurę wyrzeźbiono z jednego kawałka drewna. W trakcie zabiegów konserwatorskich przeprowadzono impregnację drewna, powrócono do pierwszej, dobrze zachowanej warstwy malarskiej i wykonano uzupełnienia zaprawy i warstwy malarskiej.

Zdjęcia dzięki uprzejmości ks. Zbigniewa Niemirskiego (nr 1 i 2) i p. Elżbiety Warchoł (nr 3 i 4).

Opracowała Agnieszka Żukowska
Rzecznik Prasowy
Mazowieckiego Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków

 

Strona 6 z 288

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g