Cenna pamiątka stanu wojennego wpisana do rejestru zabytków

poniedziałek, 04 lutego 2019 13:00

Dnia 29 stycznia 2019 roku Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków ruchomych województwa mazowieckiego dwóch symboli Solidarności Walczącej z lat 80. XX w., zlokalizowanych na południowej elewacji budynku wielorodzinnego przy ul. Promyka 3 w Warszawie.

Na południowej elewacji budynku przy ulicy Promyka 3 zachowały się dwa malowidła przedstawiające symbole kotwicy Solidarności Walczącej, w części zakryte wtórną warstwą malarską. Oba znaki przyjmują kształt uproszczonego wizerunku kotwicy z umiejscowioną w górnej części jej trzonu literą „S”. W obrębie opracowanych szerokimi pociągnięciami pędzla znaków graficznych widoczne są zacieki, świadczące o pośpiechu wykonawcy napisu. Graffiti jest pokryte prawdopodobnie cienką warstwą zaprawy cementowej w kolorze szarym i zamalowane białą farbą elewacyjną. Pod tą warstwą widoczny jest zarys malowanych symboli (prawy z nich jest lepiej widoczny). Obecnie oba symbole osłonięte są płytą z tworzywa sztucznego mocowaną w czterech punktach.

Ikoną oporu antykomunistycznego pojawiającą się w przestrzeni publicznej na terenie całej Polski został między innymi logotyp Solidarności Walczącej. Emblemat ten był malowany na murach oraz stanowił element wszelkich publikacji związanych z samą organizacją. Ideologicznie i graficznie stanowił on nawiązanie do Znaku Polski Walczącej, powszechnie stosowanego w czasie II wojny światowej. Na podstawie tego znaku, symbolizującego walkę z okupantem i nadzieję na zwycięstwo Polski, powstał symbol w kształcie kotwicy, z wkomponowanym inicjałem „S”, symbolizującym Solidarność. Był on rozpowszechniony w dwóch wariantach: bardziej rozbudowanym, składającym się z dwóch nałożonych na siebie wyodrębnionych części: kotwicy oraz wpisanego w jej trzon pełnego inicjału „S” i w formie zredukowanej, bardziej graficznej, stanowiącej syntetyczny znak płynnie przechodzących w siebie ww. elementów, gdzie esowato wygięty trzon kotwicy stanowi literę S. W przestrzeni miejskiej Warszawy już w 1982 roku pojawiały się malowane symbole Solidarności Walczącej. Przedmiotowa inskrypcja również powstała najpewniej w okresie stanu wojennego.

Antykomunistyczne napisy i symbole umieszczane w widocznych miejscach w przestrzeni publicznej, ze wzmożoną intensywnością powstały w latach 80. XX wieku, głównie podczas stanu wojennego (1981–1983). Symbole i slogany te były wyrazem protestu o charakterze politycznym skierowanym przeciwko totalitarnej władzy komunistycznej. Przedmiotowe inskrypcje solidarnościowe zlokalizowane na osiedlu Kępa Potocka wykonane zostały przez anonimowego twórcę w latach 80. XX wieku - najpewniej w okresie stanu wojennego. Podobne obiekty, jako tworzone nielegalnie i skierowane przeciw ówczesnej władzy państwowej były pośpiesznie zamalowywane i usuwane z przestrzeni publicznej. Omawiany obiekt również został zakryty warstwą kryjącą. Obecnie jest on w części odczyszczony z wtórnych nawarstwień. Uwidocznione w ten sposób emblematy stanowią cenny dokument ilustrujący etap rozwoju polskiej opozycyjnej walki politycznej tal 80. XX wieku, polegającej na manifestowaniu sprzeciwu skierowanego przeciw reżimowi władzy komunistycznej w przestrzeni publicznej. Ślady po akcie zamalowania obiektu również są świadkiem historii, stanowiącym przykład sposobów walki z opozycyjną agitacją polityczną. Omawiane graffiti jest unikalnym oryginalnie zachowanym tego typu obiektem w Warszawie. Wartość historyczna omawianego zespołu graficznego jest ogromna. Jest on świadkiem burzliwej polskiej historii lat 80. XX wieku oraz działań i deklaracji politycznej środowisk solidarnościowych i opozycji antykomunistycznej w Polsce, będąc tym samym wartościowym źródłem i pamiątką historyczną.

 

Dekoracje naścienne dawnej Wielobranżowej Szkoły Rzemiosł wpisane do rejestru zabytków

poniedziałek, 04 lutego 2019 11:40

W dniu 16 stycznia 2019 roku Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków ruchomych województwa mazowieckiego naściennych dekoracji malarskich i mozaiki autorstwa Gabriela i Hanny Rechowiczów, powstałych w 1968 roku, zlokalizowanych na elewacji szczytowej i we wnętrzach budynku dawnej Szkoły Rzemiosł – obecnie Zespołu Szkół nr 31 im. Jana Kilińskiego w Warszawie przy ul. Felińskiego 13

Dawna Wielobranżowa Szkoła Zawodowa (Szkoła Rzemiosł), położona przy ul. Felińskiego 13 w Warszawie, powstała w 1968 roku z inicjatywy Związku Izb Rzemieślniczych. Budowa obiektu została sfinansowana ze składek warszawskich rzemieślników. Szkoła została zbudowana w stylu powojennego modernizmu i stanowi świadectwo ówczesnych prądów architektonicznych. Architekt Mieczysław Gliszczyński, będący projektantem gmachu, przykładał dużą wagę do uzupełniania architektury elementami plastycznymi. Uwzględniał obecność dekoracji i wystroju wnętrz już na etapie wstępnej koncepcji. Nawiązywał współpracę z wybranymi plastykami i zlecał im aranżację konkretnych pomieszczeń czy płaszczyzn. Przy realizacji projektu Szkoły Rzemiosł Gliszczyński powierzył wykonanie kompozycji ściennych Gabrielowi i Hannie Rechowiczom, którzy wykonali kompozycje obejmujące malarstwo naścienne zlokalizowane we wnętrzu stołówki i na ścianach dwóch klatek schodowych oraz mozaiki usytuowane na jednej ze ścian holu i na ścianie szczytowej gmachu od strony ulicy Gen. Zajączka. Za powyższą realizację autorzy otrzymali w 1969 roku nagrodę Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych.

Na dekorację północnej ściany szczytowej głównego korpusu szkoły składa się charakterystyczna dla twórczości Rechowiczów mozaika wykonana z kamieni oraz wkomponowanych pomiędzy nie płaszczyzn i guzowatych form cementowych. Pierwotnie mozaika była polichromowana. Obecnie w wyniku wymycia pigmentów przez czynniki atmosferyczne widoczne są jedynie ślady malatury (czerwienie, żółcienie oraz błękity).

Kompozycja mozaikowa, zrealizowana w mniejszej skali, zdobi wnętrze przedsionka szkoły. Jest to pejzażowo-abstrakcyjne przedstawienie z czarnym, malowanym masywem górskim umiejscowionym w dolnej partii i kompilacją barwionych błękitnych płaszczyzn zestawionych z fakturowymi, również polichromowanymi partiami wypełnionymi kamienną okładziną. Gdzieniegdzie widoczne są wkomponowane tessery. Dominują błękity, czernie i ochry.

Dziełem projektu Rechowicza są także malowidła zlokalizowane na ścianach dwóch otwartych klatek schodowych, usytuowanych na przeciwległych końcach korytarza. Kompozycje zaczynają się na wysokości pierwszego piętra i ciągną przez dwie kondygnacje. Składają się na nie wertykalne pasy i geometryzujące kształty barwnych płaszczyzn (biele, czernie, lazuryt, granaty i szarości). W trakcie jednego z remontów szkoły obie polichromie zostały przemalowane – barwy i układ elementów odtworzono według oryginalnej kolorystyki i wzoru.

Na wystrój plastyczny budynku składają się również dwa prostokątne malowidła usytuowane na zachodniej ścianie w pomieszczeniu stołówki, stanowiąc w jej przestrzeni wyraziste akcenty barwne. Utrzymane są one w tonacjach zimnych zieleni, błękitów, oraz brunatnych brązów i żółcieni. Oba malowidła posiadają podobną kompozycję i kolorystykę. Nawiązują do malarstwa sztalugowego Gabriela Rechowicza, charakteryzującego się surrealistyczną stylistyką. Obie malatury wyobrażają układ kul o zróżnicowanej wielkości, które wraz z trójkątnymi płaszczyznowymi formami zawieszone są w charakterystycznym dla całej twórczości malarskiej Rechowicza barwnym tle przenikających się świetlistych plam koloru.

Przedmiotowe barwne i fakturalne kompozycje naścienne stanowią akcent wizualny, wzbogacający i urozmaicający surową formę architektoniczną szkoły. Prace Rechowiczów w Szkole Rzemiosł charakteryzują się indywidualnym wyrazem artystycznym i wysoką jakością wykonania, co jest nośnikiem niezaprzeczalnych wartości artystycznych, zarówno poszczególnych kompozycji jak i całego wystroju szkoły, potraktowanego jako zespół. Dekoracja plastyczna stanowi integralny element budynku, będąc istotnym składnikiem projektu i realizacji. Została rozplanowana celowo i konsekwentnie w celu dynamizacji przestrzeni architektonicznej obiektu. Forma każdego z przedstawień projektowanych przez Rechowicza dla gmachu szkoły ma inny charakter zarówno stylowy jak i wizualny, tworząc różnorodne efekty w powiazaniu z przestrzenią i dyspozycją powierzchni przeznaczonych do dekoracji. Realizacja ta stanowi cenny dokument ilustrujący etap rozwoju polskiej plastyki i sztuki użytkowej w latach 60. XX wieku, powstającej w przestrzeni publicznej. Na przełomie lat 50. i 60. Rechowiczowie wykonali wielkoformatowe naścienne dekoracje plastyczne m.in.: w hotelu Bristol, w Domu Chłopa, we wnętrzu Supersamu czy zewnętrzną dekorację gmachu basenu Legii. Stworzyli indywidualny styl o rozpoznawalnych cechach. W realizacjach tych posługiwali się różnorodnymi technikami rzeźbiarskimi, mozaikowymi i malarskimi, często łącząc je w obrębie jednego dzieła. Oryginalnego charakteru ich kompozycjom nadawał rodzaj użytego materiału - rzeczne otoczaki, płytki lub odpady ceramiczne, które scalone cementową zaprawą i polichromowane tworzyły abstrakcyjny relief. Mozaiki wykonywane były w tradycyjnej technice alla prima – w wilgotnym cemencie.

 

Oświadczenie w sprawie wykreślenia z gminnej ewidencji budynku przy Srebrnej 16 w Warszawie

czwartek, 31 stycznia 2019 18:43

Stwierdzam, że podawane w mediach informacje są nieprawdziwe. Budynek przy Srebrnej 16 w Warszawie nie znajdował się w rejestrze zabytków, lecz w gminnej ewidencji zabytków Miasta Stołecznego Warszawy. Nie byłem inicjatorem wykreślenia budynku z ewidencji, lecz jedynie autorem opinii dotyczącej oceny wartości zabytkowej budynku. Powstała ona w 2014 roku jako eksperckie opracowanie przeznaczone dla firmy Archaios. W przedstawionych mi materiałach nie było informacji, że właścicielem jest spółka Srebrna, ani też nie wiedziałam nawet o istnieniu tej spółki. W opinii szczegółowo wykazano usunięcie wszystkich elementów zabytkowych budynku biurowego dawnej Fabryki Kotłów Borman i Szwede, czego konsekwencją była utrata wartości zabytkowej budowli. Niemożliwe było stwierdzenie, że budynek miał wartości zabytkowe, jeżeli je utracił na skutek kolejnych remontów i przekształceń. Opinia została przedstawiona Stołecznemu Konserwatorowi Zabytków jako dowód w sprawie oceny wartości zabytkowej tego budynku. Było to typowe postępowanie w takich przypadkach, a już wówczas byłem uznanym ekspertem od oceny wartości zabytkowej. Ustalenia zawarte w opinii zostały przyjęte przez Stołecznego Konserwatora Zabytków. Na tej podstawie Prezydent M. Stołecznego Warszawy Hanna Gronkiewicz – Waltz wydała zarządzenie o wykreśleniu budynku przy Srebrnej 16 z ewidencji zabytków (Zarządzenie nr 1212/2015 r. Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 25 sierpnia 2015 r. - sygn. GP-OR.0050.1212.2015). Pragnę wyraźnie podkreślić, że decyzja o wykreśleniu budynku z ewidencji była autonomiczną i niezależną decyzją władz miasta Warszawy.

Stwierdzam, że podawane w tej sprawie informacje mają charakter pomówień niezgodnych z faktami. W przypadku dalszego rozpowszechniania nieprawdziwych informacji na mój temat będę występował na drogę prawną o naruszenie dóbr osobistych.

prof. dr hab. Jakub Lewicki

 

Strona 5 z 284

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g