Badania archeologiczne na Placu Kościelnym w Broku

wtorek, 26 lutego 2013 11:59

Zdjęcie lotnicze zachodniej części placu Kościelnego (fot. M. Kmicik)     Jesienią 2012 roku archeolodzy związani z warszawskim oddziałem Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich przeprowadzili badania archeologiczne na Placu Kościelnym w Broku.


     Pracami kierował mgr Rafał Solecki. Potrzeba badań wynikła z planowanej przez Gminę Brok budowy sieci kanalizacji sanitarnej. Inwestycja zniszczyłaby historyczne nawarstwienia lokacyjnego miasta, dlatego też WUOZ Delegatura w Ostrołęce podjęła decyzję o konieczności przeprowadzenia badań archeologicznych poprzedzających prace ziemne. Przy współpracy archeologów i Urzędu Gminy Brok oraz przy sympatii mieszkańców Broku udało się ukończyć terminowo zarówno badania archeologiczne, jak i układanie głównej linii instalacji kanalizacyjnej wraz z przyłączami. Sumaryczna powierzchnia wykopów wynosiła prawie 9 arów, a łączna długość zadokumentowanych profili to około 425 metrów.
     W trakcie badań zastosowano najnowocześniejsze metody dokumentacji naukowej. Podstawą była ortofotografia, w formie której zadokumentowano całą badaną powierzchnię. Dzięki fotogrametrii możliwe jest obiektywne zaprezentowanie badanego obszaru. Zadokumentowane powierzchnie zostały zmierzone za pomocą tachimetru laserowego i umieszczone w siatce geodezyjnej stanowiska. W przypadku jednego z obiektów - grobu żołnierza radzieckiego z okresu II wojny światowej - zastosowano dodatkowo dokumentację za pomocą metody fotogrametrii 3D. Pozwala ona na plastyczne oddanie odkrytej struktury, a w sprzężeniu z pomiarami tachimetrycznymi model zachowuje rzeczywiste wymiary. Dodatkowo archeolog Marcin Kmicik wykonał serię zdjęć lotniczych z wykorzystaniem platformy latającej. Dokumentacja taka, oprócz wartości naukowej, posiada także walory wizualne.
     Najstarsze ślady osadnictwa jakie odkryto, można wiązać w kulturą łużycką. Uchwycono pojedyncze obiekty prawdopodobnie o charakterze osadniczym, a w niektórych wystąpiły fragmenty przepalonych kości. Odsłonięto też wyraźną warstwę kulturową, wiążącą się z tą fazą osadniczą. Na materiał zabytkowy składają się fragmenty naczyń glinianych oraz wióry i odłupki krzemienne. Warstwy osadnicze związane z początkiem miasta Brok można datować na schyłek XV i początek XVI wieku. Widoczne są w nich ślady orki za pomocą radła, które zadokumentowano w północno-zachodniej części Placu Kościelnego. Powyżej zaczyna się sekwencja nawarstwień związanych z osadnictwem od XVI do początku XXI wieku.
     W centralnej części placu notuje się zagęszczenie obiektów archeologicznych, co można wiązać z funkcjonującymi tam od XVI wieku targowiskami. Większość z tych obiektów pełniło bowiem funkcję bądź to zasobową (zabezpieczenie np. żywności w cieniu i w chłodzie w trakcie dnia handlowego), bądź śmietniskową (sprzątanie po targowisku). Obiekty występujące na zewnątrz placu związane są w funkcjonującymi tam domostwami. Udało się uchwycić podłogi (w formie klepisk) dwóch budynków, które można datować na około XVIII - XIX wiek. W części północno-zachodniej uchwycono fragment brukowanego rynsztoka, a w części południowej, na wysokości kościoła, poziom użytkowy z okresu jego budowy - być może znajdował się tam skład materiałów do budowy świątyni.
     Wart odnotowania jest także pochówek żołnierza. Natrafiono przy nim na pocisk moździerzowy, granat i amunicję, którą zabezpieczyła jednostka saperów. Wezwano na miejsce także policję i prokuratora, który zdecydował o przesłaniu szczątków ludzkich do prosektorium w Białymstoku. Analiza wykazała, że był to mężczyzna w wieku 20-30 lat. Po zwróceniu szczątków pochowano je na cmentarzu miejskim. Sprawa jest nadal w toku w związku z odnalezionymi przy żołnierzu dokumentami. Przesłano je do laboratorium kryminalnego w Warszawie, gdzie odbędzie się próba ich odczytania.
     Przy okazji badań archeologicznych informowano lokalną społeczność o prowadzonych pracach. Z pomocą przyszli pracownicy ratusza, biblioteki oraz szkoły. Z ich udziałem zorganizowana została lekcja terenowa poświęcona historii Broku, której wysłuchali miejscowi uczniowie na miejscu prowadzenia badań. Ponadto w szkole w Broku odbył się wykład otwarty, podsumowujący dotychczasowe odkrycia i prezentujący część znalezisk. Informacje oraz streszczenia ilustrowane zdjęciami z tych wydarzeń opublikowano na internetowej stronie Gminy Brok oraz na Facebooku ? profil SNAP Oddział w Warszawie. Ponadto wykonano folder informacyjny o przeprowadzonych badaniach.
     Uzyskane wyniki wykazały celowość prowadzenia w tym miejscu badań wykopaliskowych wyprzedzających inwestycje. Szczególnie ważnym wnioskiem płynącym z prac jest wykazanie, że na Placu Kościelnym i przylegającym do niego obszarze skarpy rzeki Bug nie natrafiono na żadne pozostałości XIII-to wiecznego grodu castrum i wczesnośredniowiecznego kościoła. Zarówno gród, jak i kościół wymieniane są w dokumencie Konrada Mazowieckiego z 1203 r. W związku z powyższym osadnictwo wczesnośredniowieczne musiało być lokowane w innej części obecnego miasta lub też uległo zniszczeniu w wyniku wymycia i osunięcia się skarpy przez meandrującą rzekę. Nie można także umniejszać rangi stanowiska pradziejowego zlokalizowanego w obrębie placu Kościelnego. Może ono być zachowane w bardzo dobrym stanie, gdyż na jego stropie zalega dość gruba warstwa naturalnych, piaszczystych sedymentów, które stanowią swoistą warstwę izolacyjną.


Małgorzata Balcerzak
starszy specjalista do spraw archeologii
WUOZ Delegatura w Ostrołęce
Rafał Solecki
archeolog, kierownik badań

 

Zdjęcie dokumentów i książeczki propagandowej, odnalezionych przy żołnierzu radzieckim (fot. R. Solecki) Zdjęcie książeczki propagandowej odnalezionej przy żołnierzu radzieckim (fot. R. Solecki)Zdjęcie lotnicze zachodniej części placu Kościelnego (fot. M. Kmicik)
Poglądowe zdjęcie wykopu z widocznymi fragmentem oczyszczonego profilu. W tle kościół pw. św. Andrzeja Apostoła (fot. R. Solecki)Archeolog Magdalena Antos w trakcie oczyszczania planu z widocznymi śladami orki (fot. R. Solecki)Archeolog Rafał Solecki opowiada uczniom szkoły podstawowej w Broku	o prowadzonych badaniach (fot. M. Antos)
Grób żołnierza radzieckiego zadokumentowany za pomocą metody fotogrametrii 3D. Różne ujęcia (oprac. R. Solecki)

 

 

Dotacje na mazowieckie zabytki

piątek, 15 lutego 2013 13:02

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków przypomina, że 28 lutego 2013 roku upływa termin składania wniosków o udzielenie przez MWKZ dotacji z budżetu państwa,      w części przyznanej na ten cel przez Wojewodę Mazowieckiego, na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków, planowanych do wykonania w 2013 roku.

Wnioski o udzielenie w 2013 roku dotacji MWKZ na dofinansowanie prac przeprowadzonych  w okresie 3 lat poprzedzających rok złożenia wniosku (refundacji poniesienia nakładów), można składać do 30 czerwca 2013 roku.

Na całe województwo mazowieckie, na dotacje na prace konserwatorskie, zarówno przy zabytkach ruchomych, jak i nieruchomych, przewidziano ze środków finansowych budżetu państwa w części przyznanej na ten cel przez wojewodę, analogicznie jak w roku ubiegłym, łącznie kwotę 450 000 zł.

 

Programy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na 2013 rok

poniedziałek, 05 listopada 2012 15:26

mkidnUprzejmie informujemy, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Pan Bogdan Zdrojewski ogłosił regulaminy Programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na 2013 rok.

Szczegółowe informacje na temat zasad składania wniosków, trybu i ocen znajdują się w regulaminach programów i priorytetów

W związku z powyższym już w dniu 9 listopada 2012 r Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów organizuje  bezpłatne szkolenie z aplikowania do Programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zarządzanych przez Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów.

 

Program "Dziedzictwo kulturowe - Ochrona zabytków"

 

 

 

Strona 5 z 9

«PoczątekPoprzednia123456789NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g