Pensjonat Przedwiośnie w rejestrze zabytków

wtorek, 20 lutego 2024 11:51

Prof. Jakub Lewicki, wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego budynek dawnego pensjonatu „Przedwiośnie" wraz z terenem posesji, w Podkowa Leśna przy ul. Parkowej 21. Postępowanie w tej sprawie wszczęto z urzędu.

Pensjonat „Przedwiośnie" razem z znajdującym się na sąsiedniej działce pensjonatem „Jókawa" wzniesiony został w 1928 r. według projektu architekta Rzepeckiego. Nieruchomość należy do pierwszych stu domów wybudowanych w Podkowie Leśnej do 1930 r. Pierwotnie był przeznaczony na pensjonat letni. Dom do 1968 r. należał do fundatora Michała Walkowskiego, odziedziczony został następnie przez Mieczysława Radowickiego i Stanisława Felta. W 1974 r. połowę domu należącą do Radowickiego wykupił Leon Tokarski, zaś drugą połowę w 1968 r. zakupiła Joanna Bryzek. W chwili obecnej willa znajduje się w posiadaniu właścicieli prywatnych.

Budynek wzniesiony jest w charakterystycznym dla drewnianych obiektów letniskowych, eklektycznym, malowniczym stylu z elementami architektury dworkowej, a także zakopiańskiej. Willa założona została na nieregularnym planie, zbliżonym do czworoboku, uatrakcyjnionym aneksami, podcięciami i werandą. Bryła jest zróżnicowana.

Dawny pensjonat stanowi cenny relikt budownictwa letniskowego Podkowy Leśnej o cechach budownictwa podhalańskiego z elementami secesji. Budynek wyróżnia się wysokimi walorami architektonicznymi, na które składają się m.in. indywidualnie zaprojektowana bryła urozmaicona podcieniami, werandami i dachem z facjatami, starannie opracowanym drewnianym detalem architektonicznym nawiązującym do architektury ludowej. Na walory artystyczne obiektu składają się ponadto zróżnicowane motywy zdobnicze.

Szczególna wartość willi wynika również z zachowania w bardzo dużym stopniu i dobrym stanie oryginalnej substancji i formy architektonicznej wraz z pierwotnym układem pomieszczeń, detalami wystroju elewacji, przykładami stolarki drzwiowej oraz elementami wyposażenia obejmującymi m.in. klatkę schodową, piec kaflowy, drewniane podłogi i szalunki ścian.

Nieruchomość posiada również walory historyczne naukowe jako cenny relikt zagospodarowania Podkowy Leśnej pochodzący z pierwszej fazy jej dynamicznej zabudowy w okresie tworzenia miasta ogrodu oraz świadectwo letniskowej przeszłości miejscowości. Historia obiektu odzwierciedla również przemiany społeczne i historyczne wpływające na charakter Podkowy Leśnej.

Budynek jest również świadectwem rozwiązań kompozycyjnych i stylistycznych stosowanych u schyłku lat 30. XX w. w letniskowym budownictwie drewnianym, będącym jednym z charakterystycznych elementów krajobrazu kulturowego podwarszawskich miejscowości.

 

Praska kamienica w rejestrze

piątek, 16 lutego 2024 11:09

Prof. Jakub Lewicki, wpisał do rejestru zabytku nieruchomych województwa mazowieckiego kamienice frontową wraz z zespołem oficyn w Warszawie przy ul. Brzeskiej 15/17. Postępowanie zostało przeprowadzone na wniosek stowarzyszenia – Towarzystwo Przyjaciół Pragi.
Kamienica znajduje się w zachodniej pierzei ulicy, w rejonie Bazaru Różyckiego. W XIX w. na terenie posesji znajdowała się zabudowa drewniana. Pod koniec XIX w. wzniesiono na niej murowaną kamienicę frontową z bocznymi oficynami. Budynek wzniesiony został dla Menaeherna i Arona Kaliszów. W 1910 r. należała do Abrama Grauberga, następnie od 1928 r. do Piotra Cybulskskiego. Kamienica miała charakter mieszkalno-użytkowy, do 1939 r. mieściły się w niej m.in. oddział Miejskich Zakładów Zaopatrywania Warszawy sprzedający węgiel opałowy, skład spożywczy Skarżyńskiego, piekarnia Rocha Szajko oraz Wolfa Haftki, herbaciarnia i kawiarnia Dawida Mendżyrzyckiego.
Ponadto w budynku mieściła się żydowska biblioteka im. Pereca. Zabudowa bez większych zniszczeń przetrwała wojnę światową, lata zaniedbań doprowadziły do usunięcia części wystroju elewacji i wnętrz. Po II wojnie światowej przeszła na własność Skarbu Państwa. W latach 60. mieściła się pod tym adresem hurtownia galanterii konfekcyjnej. Po 2005 r. rozebrano wolnostojąca oficynę poprzeczną.
Kamienica stanowi jeden z najstarszych przykładów zabudowy ulicy z niezwykle bogatym wystrojem architektonicznym elewacji oraz oryginalnymi elementami. Gabaryty budynku oraz charakter zabudowy są typowe dla zabudowy miejskiej z przełomu XIX i XX w. Elementem wyróżniającym jest dekoracja czerpiąca z architektury klasycznej, z charakterystyczną gradacją rozwiązań stylistycznych. Zróżnicowany i bogaty detal architektoniczny, wprost odnoszący się do rozwiązań historycznych.
Nośnikiem wartości artystycznych są wnętrza kamienicy, z wyraźnym podziałem na reprezentacyjną, główną klatkę schodową, o częściowo zachowanym neorenesansowym wystroju snycerskim z aplikacjami na policzkach schodów, oraz znacznie skromniejszymi bocznymi klatkami schodowymi w oficynach, których standard dostosowano do zamożności pierwszych mieszkańców budynku. W każdej z nich zachowały się pozostałości zabudowy w formie komórek lokatorskich. Pomimo powojennych przekształceń i modernizacji w wielu lokalach zachowały się przykłady oryginalnej stolarki drzwiowej, a w budynku głównym także supraporty oraz posadzki taflowe.
Walor historyczny budynku, ściśle jest związany z historią Pragi oraz jej wielokulturowych mieszkańców. W kamienicy mieściły się liczne lokale użytkowe — sklepy, składy, które kontynuowały swoją działalność także po Il wojnie światowej.
Jak podkreślono we wniosku organizacji społecznej „omawiany zespół obiektów stanowi wyjątkowy dość dobrze zachowany przykład zabudowy miejskiej z przełomu XIX/XX w. We wnętrzach obiektów zachowało się wiele elementów z pierwotnego wyposażenia i wystroju dający precyzyjny obraz ówczesnej kultury materialnej i mieszkańców. Obiekty są świadectwem minionej epoki”.



 

Park Dolina Szwajcarska pod ochroną

piątek, 09 lutego 2024 10:53

Prof. Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego historyczny park Dolina Szwajcarska, znajdujący się w Warszawie przy ul. F. Chopina, na terenie Postępowanie w tej sprawie wszczęto z urzędu. Dzisiejsza Dolina Szwajcarska (potocznie zwana Dolinką Szwajcarską) stanowi niewielką część dawnego założenia parkowego. Położona jest pomiędzy ulicami: Fryderyka Chopina i al. Róż. Historia tego miejsca sięga XVIII wieku. W 1764 r. Elżbieta Lubomirska sprzedała Ujazdów królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu, który w 1768 r. podarował ten teren ojcom Bazylianom, aby mogli tam postawić kościół. Zakon rozpoczął budowę, która po niedługim czasie została wstrzymana z powodu braku funduszy, zdołano jedynie wykonać wykop pod fundamenty. Bazylianie zrezygnowali z darowizny i wróciła ona do Ujazdowa, ale już w formie ukształtowania terenu jaką obserwować możemy dziś. W 1825 r. teren ten wydzierżawił kapitan saperów Wojska Polskiego - Stanisław Śleszyński. Wybudował pałacyk u zbiegu dzisiejszej ul. Pięknej i al. Ujazdowskich, a na pozostałym terenie w 1825 r. założył ogród, którego atrakcję stanowiła grywająca w porze letniej orkiestra. Dla publiczności ogród dostępny był od 1827 r., można go zaliczyć do wielu powstających w tym czasie modnych parków krajobrazowych. Nazwa miejsca pochodzi od gwary mieszczańskiej. Prawdopodobnie wzięła swój początek od wybudowanych tam domków i pawilonów w tzw. stylu szwajcarskim, który bardzo spodobał się Śleszyńskiemu podczas zagranicznego wyjazdu. W 1852 r. Śleszyński sprzedał całą Dolinę po połowie dwóm małżeństwom - Dziechcińskim część z pałacykiem, a Winnickim z ogrodem. W 1855 r. według projektu Ignacego Esmanowskiego wzniesiono największy wówczas gmach koncertowy zwany Salonem Wielkiej Alei. Po powstaniu styczniowym w drodze licytacji nieruchomość została kupiona przez A. Włodkowskiego, który w 1868 r. dokonał przebudowy Salonu Wielkiej Alei. W Dolinie Szwajcarskiej odbywały się koncerty muzyczne. Miejsce to było równie popularne zimą ze względu na urządzaną tam ślizgawkę. W 1878 r. w Dolince odbyła się zabawa na cel dobroczynny, wspomniana w „Lalce" Bolesława Prusa. Dawny letni salon Warszawy stracił swoje prestiżowe znaczenie, jednak nie tracił na popularności. W latach 80. XIX w. teren wydzierżawił dyrektor Cyrku Letniego Salomonsky, niedługo potem Konstanty Kuziński, a od 1895 r. Warszawskie Towarzystwo Łyżwiarskie oraz niejaki Kożuchowski celem organizacji balów, zabaw i konkursów. U schyłku XIX-go stulecia tereny Doliny sąsiadujące z al. Ujazdowskimi przeznaczono pod zabudowę. Wytyczono al. Róż i ul. Chopina, przy której bardzo szybko powstały liczne budynki zasłaniające wnętrze Doliny Szwajcarskiej. W samej Dolinie założono tzw. Cyrk Letni, przy czym stopniowo okrajano teren samego parku - wycięto sporo drzew, zbudowano stajnie dla koni i baraki dla akrobatów. Uszczuplony ogród miał kształt nieregularnego czworoboku otoczonego zabudową. Znajdowała się w nim estrada z widownią, fontanna, a nieco dalej kawiarnie. W takiej postaci Dolina przetrwała do drugiej wojny światowej. Została całkowicie zniszczona w czasie powstania warszawskiego, ocalało jednak kilkadziesiąt starych drzew. Po wojnie przystąpiono do odbudowy Doliny Szwajcarskiej według projektu Zygmunta Stępińskiego, Władysława Niemirskiego i Zygmunta Hellwiga. W 1950 r. obiekt oddano do użytku mieszkańcom Warszawy. Miał on w swoich założeniach pełnić funkcję ogólnodostępnego ogródka wypoczynkowego. Nowoprojektowany, okrągły basen wyposażono w 1950 r. w dwie rzeźby autorstwa Romana Łukijanowa - ,,Chłopiec z żółwiem" oraz „Chłopiec z krokodylem", ustawione na postumentach wkomponowanych w obramienie fontanny, któremu nadano kształt schodów o czterech stopniach schodzących do niecki fontanny. Rzeźby wraz z postumentami wykonano z piaskowca. Na zachodnim krańcu Doliny zaprojektowano drugie wejście z ul. Chopina, gdzie gości witać miało małe, tryskające źródełko z kamiennego cokołu, który stanowił kompozycyjny akcent w stosunku do pseudobarokowej wazy kamiennej wazy ustawionej po stronie północno-wschodniej. Teren wraz z zaprojektowaną małą architekturą w kształcie jaki nadano mu w 1950 r. przetrwał do dnia dzisiejszego. Kompozycja założenia Doliny Szwajcarskiej jest unikalna i stanowi ważny element dziedzictwa kulturowego zarówno przed- jak i powojennej Warszawy. Park reprezentuje duże wartości historyczne i naukowe, zarówno jako przedmiot badań historii dóbr Ujazdowskich jak i przemian przestrzennych Śródmieścia Południowego. W terenie bez problemu można zidentyfikować szereg ważnych elementów kompozycji XIX-wiecznego oraz socrealistycznego założenia parkowego. Obecny kształt Doliny Szwajcarskiej jest wynikową wielu burzliwych zmian na przestrzeni czasu. Jednocześnie elementy zagospodarowania i kompozycji parkowej powstałej w latach 50. XX w. zachowane są praktycznie w całości, w związku z czym mamy w tym przypadku do czynienia z podwójnym walorem historycznym i naukowym omawianego obszaru: jako relikt pierwotnego, XIX-wiecznego założenia ogrodowego oraz jako niemal całkowicie zachowanej, socrealistycznej kompozycji parkowej, wkomponowanej w istniejącą strukturę. Powojenne dzieje Doliny wiążą się także z istotnymi w historii odbudowy Warszawy postaciami takimi jak: Zygmunt Stępiński, Władysław Niemirski czy rzeźbiarz Walerian Łukijanow. Za rzeźby w Dolince Szwajcarskiej otrzymał i nagrodę w konkursie państwowym. Zachowany układ i wystrój parku świadczą o istnieniu przemyślanej i konsekwentnej kompozycji parkowej co widoczne jest na całym obszarze historycznego założenia. Kompozycja roślinna opiera się na klasycznych formach przestrzennych, takich jak solitery, grupy (różnej konstrukcji), regularne szpalery i układy alejowe. Uzupełnieniem krajobrazowej kompozycji parku jest górka widokowa, fontanna z rzeźbiarskimi przedstawieniami dzieci ze zwierzętami, kamienne dekoracje architektoniczne, takie jak waza, ławka czy ozdobne ogrodzenie. Park posiada również wartości artystyczne jako element kompozycji dzielnicy ambasad i jej ważny komponent przyrodniczy.



 

Strona 1 z 362

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g