Pozostałości Transatlantyckiej Radiotelegraficznej Centrali Nadawczej zabytkiem

środa, 06 grudnia 2017 15:35

Jakub Lewicki - Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków reliktów Transatlantyckiej Radiotelegraficznej Centrali Nadawczej wraz z otoczeniem, położonych w Warszawie i Babicach z uwagi na zachowane wartości historyczne. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Transatlantycka Radiotelegraficzna Centrala Nadawcza, wzniesiona na zachodnim przedpolu Warszawy w latach 1921-1923, była największą inwestycją telegraficzną w Polsce międzywojennej. Instalacja zapewniała bezpośredni kontakt, szczególnie ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej. Uniezależniała nowo odrodzone państwo od tzw. Kabla Transatlantyckiego i pośrednictwa innych krajów w wymianie korespondencji zagranicznej. Centrala Transatlantycka została uruchomiona na początku października 1923 roku. Składała się z trzech części: Stacji Nadawczej w Babicach, Stacji Odbiorczej w Grodzisku Mazowieckim i Centralnego Biura Operacyjnego przy ul. Fredry, gdzie depesze były nadawane i przyjmowane. Całemu kompleksowi nadawczo-odbiorczo-manipulacyjnemu od 1 września 1923 roku nadano oficjalną nazwę Urząd Radiokomunikacyjny Transatlantycki i podlegał on Ministerstwu Poczt i Telegrafów.

Stacja Nadawcza - wówczas największa w Europie i jedna z najnowocześniejszych w świecie - emitowała sygnały na falach bardzo długich (od 17.200 do 21.00 m), co umożliwiało nawiązanie łączności ze Stanami Zjednoczonymi. Początkowo można było uzyskać połączenie wyłącznie z Nowym Jorkiem, gdyż w tym czasie na pozostałych kontynentach brak było radiostacji o światowym zasięgu. Stacja Nadawcza w chwili powstania nadawała najsilniejszy sygnał spośród światowych radiostacji. Sygnał nadawano za pomocą alfabetu Morse’a.

Od 1 października 1923 roku Stacja Nadawcza stała się samodzielnym urzędem. Jego nazwa brzmiała: Urząd Radiotelegraficzny w Babicach (zmieniona w grudniu 1936 roku na Urząd Radiotelegraficzny w Boernerowie). W oficjalnym otwarciu stacji nadawczej - 17 listopada 1923 roku - uczestniczyli wysocy dostojnicy państwowi, między innymi prezydent Stanisław Wojciechowski, który podczas uroczystości wymienił depesze z prezydentem USA Johnem Calvinem Coolidgem. Radiostacja działała nieprzerwanie do 8 września 1939 roku i w 1945 roku została wysadzona przez Niemców. Obecnie Transatlantycka Radiotelegraficzna Centrala Nadawcza jest zachowana w formie reliktów i trwałej ruiny – jako świadek historii. Zachowanymi pozostałościami po masztach antenowych są ich fundamenty, 3 betonowe wartownie i ruiny budynku nadajnika.

Relikty posiadają wartość historyczną jako dokument funkcjonowania i materialne świadectwo dziejów jednego z najważniejszych strategicznych przedsięwzięć oraz instytucji międzywojennej Polski. Są także świadectwem myśli technicznej, rozwiązań konstrukcyjnych i miejscem narodzin polskiej radiotechniki transatlantyckiej. Obiekt posiada unikalny charakter i stanowi dziedzictwo kulturowe o ogromnym znaczeniu. Działanie stacji oddało nieocenione usługi dla całego kraju, gdyż utrzymanie szybkiej i skutecznej łączności z państwami Europy oraz innych kontynentów było ważnym elementem polityki zagranicznej. Jedyna zachowana na świecie instalacją nadawcza tego typu - Radiostacja Grimeton - znajduje się w Szwecji w gminie Varberg i wpisana jest od roku 2004 na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

O wpis wnioskowało Stowarzyszenie „Park Kulturowy Transatlantycka Radiotelegraficzna Centrala Nadawcza”.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Piotra Żurka.


Agnieszka Żukowska
Rzecznik Prasowy
Mazowieckiego Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków


 

Pojazdy Zabytkowe

poniedziałek, 27 listopada 2017 10:45

Od 1 stycznia 2018 r. ZMIANA KRYTERIUM W KWALIFIKACJI POJAZDÓW DO WOJEWÓDZIEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków pragnie zunifikować kryteria oceny pojazdów przy włączeniu ich do wojewódzkiej ewidencji zabytków z innymi obowiązującymi przepisami dotyczącymi pojazdów o cechach zabytkowych i kolekcjonerskich. Próby ujednolicenia procedur podejmowane są we wszystkich Wojewódzkich Urzędach Ochrony Zabytków na terenie całego kraju.

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków informuje, że od 1 stycznia 2018 r. dostosowuje się kryteria kwalifikacji pojazdów włączanych do ewidencji zabytków do wyżej wymienionych Not Wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej (szczególnie do pkt. 1-4 oraz 7 - ukończone min. 30 lat, w modelu i typie już nie produkowanym, jego stan jest oryginalny, bez znacznych zmian, występuje stosunkowo rzadko).

Wydział Rejestru Zabytków i Dokumentacji

 

Willa z lat 20. XX wieku w Pionkach zabytkowa

środa, 22 listopada 2017 16:29

Jakub Lewicki – Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków budynku dawnej willi dyrektora naczelnego Państwowej Wytwórni Prochu przy ul. Radomskiej 7 w Pionkach, z uwagi na zachowane wartości artystyczne i historyczne.

W 1922 r. podjęto decyzję o budowie na terenie wsi Zagożdżon (obecnie miasto Pionki), zlokalizowanej w puszczy kozienickiej, przy linii kolejowej Radom - Dęblin zakładów produkujących proch i materiały kruszące na potrzeby wojska. Rok później rozpoczęto budowę Wytwórni Prochu i Materiałów Kruszących (późniejsza nazwa zakładów: Państwowa Wytwórnia Prochu). Na wydzielonym terenie powstały w sposób zaplanowany obiekty fabryczne, administracyjne, użyteczności publicznej i budynki mieszkalne, ugrupowane w Kolonię Urzędniczą i Robotnicze. Kolonia Urzędnicza składała się z domów dyrektorskich, dworków urzędniczych, wielomieszkaniowych domów urzędniczych, ogródków działkowych i kasyna urzędniczego. Budynki zaprojektowano w biurze projektów przy powstających zakładach w Zagożdzonie. Kierownikiem biura w latach 1922-39 był inż. arch. Eugeniusz Czyż (1879-1953). Ukończył politechnikę w Rydze, pracował wiele lat na terenie Rosji. Okres pracy w Zagożdżonie – Pionkach był najbardziej twórczym w jego karierze. Zaprojektował ok. 100 budynków mieszkalnych i 500 obiektów fabrycznych. W ich architekturze pojawiły się formy należące do najważniejszych kierunków architektonicznych występujących w Polsce międzywojennej (styl „dworkowy”, historyzm wykorzystujący formy neobarokowe, neorenesansowe, modernizm), czego efektem jest cenny zespół budowlany z indywidualnymi i oryginalnymi realizacjami architektonicznymi.

Architektura budynku dawnej willi dyrektora naczelnego PWP nawiązuje do willi barokowej, czerpie z licznych form klasycznych, podkreślających dekoracyjność i monumentalność budynku poprzez ich zwielokrotnienie i uwydatnienie. Willa usytuowana była na hektarowej działce z podjazdem od frontu i ogrodem od południa. Wewnątrz posiadała obszerną kuchnię, spiżarkę, pokoje dla służby, duży hall, jadalnię, salon i gabinet dyrektora na parterze. Na piętrze znajdowała się łazienka i pokoje prywatne. Na poddaszu znajdowały się pokoje gościnne. Do dzisiaj zachował się układ z dwoma klatkami schodowymi oraz holem, gdzie istnieje drewniany, przeszklony przedsionek, dekoracyjnie ukształtowany oraz ozdobne sztukaterie. W głównej klatce schodowej występują drewniane schody z ażurową balustradą. W narożniku płd.- wsch. jest usytuowana druga klatka schodowa. Obecnie w budynku mieści się siedziba filii biblioteki pedagogicznej w Radomiu.

Obiekt posiada oryginalną architekturę. Odznacza się autentyzmem substancji zabytkowej i występowaniem bogatego detalu architektonicznego. Po 1945 r. nie nastąpiły żadne przekształcenia budowlane w zakresie bryły, gabarytu, murów obwodowych, rozwiązań stylistycznych elewacji, pierwotnego układu otworów okiennych i drzwiowych. Zmiany wewnątrz budynku dostosowywano do potrzeb powojennych funkcji budynku. Willa należy do grupy najcenniejszych obiektów budowlanych w Pionkach, które stanowią materialny dokument najważniejszego etapu w rozwoju miejscowości, czyli lat 1922-39. Architektura międzywojenna nadal decyduje o obliczu architektonicznym i przestrzennym znacznego obszaru dzisiejszego miasta Pionki. Poza tym, przedmiotowy budynek stanowi istotny element całego założenia dawnej Państwowej Wytwórni Prochu oraz zespołu budowlanego tzw. Kolonii Urzędniczej.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Agnieszka Żukowska
Rzecznik Prasowy
Mazowieckiego Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków


 

Strona 2 z 252

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g